Een kennispagina van LifeWatcher, leverancier van personenalarmering. Bijgewerkt op 21 november 2026.
Kort antwoord. Open-deurenbeleid betekent dat een cliënt de afdeling zelf mag verlaten en zoveel mogelijk vrij naar buiten mag. Een deur gaat niet meer standaard op slot voor een hele groep. Of iemand vrij kan gaan, beoordeelt u per cliënt.
Voor teamleiders, locatiemanagers en Wzd-functionarissen in verpleeghuizen, kleinschalig wonen en dementiezorg. Uitleg met bronnen, geen juridisch advies.
Wat valt onder open-deurenbeleid?
Volgens VGN en ActiZ gaat het om twee deuren: de afdelingsdeur en de buitendeur. De cliënt mag de afdeling verlaten en krijgt zoveel mogelijk vrijheid om naar buiten te gaan.
- Het gaat om het resultaat, niet om het middel. Een code of een sensor maakt geen verschil: de vraag is of de cliënt zelf weg kan.
- Niet elke ruimte hoeft open. Een deur naar het trappenhuis of een tuinhek kan om veiligheidsredenen dicht blijven. Is er een andere, veilige route, dan is dat naar de indruk van VGN en ActiZ geen beperking van de bewegingsvrijheid.
- Een voordeur die volgens de huisregels voor iedereen 's avonds na tien uur op slot gaat, telt volgens VWS niet als beperking van de bewegingsvrijheid.
Waarom organisaties de deuren openen
Vrijheid en kwaliteit van leven staan voorop. In 2025 bezocht de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) 113 zorgaanbieders, waaronder 35 verpleeghuizen. Bij een groot deel zitten de deuren in de praktijk nog dicht, ook waar beleid bestaat.
Wat volgens de IGJ helpt: een gedragen visie, steunend leiderschap, vast en deskundig personeel, gesprekken met naasten en een veilige inrichting. Wat remt: risicodenken, weinig vast personeel in de nacht, druk van naasten en oudbouw.
Wat heeft de Wet zorg en dwang ermee te maken?
De Wet zorg en dwang (Wzd) noemt negen vormen van onvrijwillige zorg. Daarbij horen het beperken van de bewegingsvrijheid, insluiten en toezicht houden op de cliënt. Onvrijwillige zorg is zorg waarmee de cliënt of zijn vertegenwoordiger niet instemt, en zorg waarmee de vertegenwoordiger wel instemt maar waartegen de cliënt zich verzet. Het uitgangspunt is "nee, tenzij": de cliënt wordt niet beperkt in zijn vrijheid, tenzij het echt niet anders kan.
Mag een cliënt de locatie niet zelfstandig verlaten, bijvoorbeeld omdat de voordeur op slot zit of omdat hij eerst toestemming moet vragen? Dan gaat het volgens de toelichting bij de Regeling zorg en dwang om een beperking van de bewegingsvrijheid. Volgens VGN en ActiZ geldt het stappenplan dan ook bij een wilsonbekwame cliënt die zich niet verzet.
Per cliënt wordt afgewogen: dreigt ernstig nadeel, is de maatregel geschikt, kan het minder ingrijpend, is hij in verhouding en nodig? Volgens het stappenplan volgen daarna overleg met andere deskundigen, zo nodig instemming van een arts en een beoordeling door de Wzd-functionaris.
Ook toezicht houden op de cliënt is een van de negen vormen. Hoe dat bij een gps-tracker uitpakt, leest u in de veelgestelde vragen hieronder.
Hoe technologie kan helpen zonder deuren op slot
Techniek vervangt geen afspraken en geen mensen. De IGJ waarschuwt: wordt een leefcirkel de nieuwe gesloten deur, dan beperkt die de vrijheid toch. Stem techniek af op de cliënt, niet op de afdeling.
- Leefcirkel of zone. U spreekt een gebied af dat past bij de cliënt. Verlaat de cliënt dat gebied, dan krijgt een zorgverlener een melding. De cliënt kan wel gaan.
- Alarmknop. De cliënt drukt zelf op een knop en krijgt spraakcontact met degene die u daarvoor heeft afgesproken.
- Valdetectie. Sommige toestellen geven bij een val vanzelf een alarm. Bij LifeWatcher zijn dat de Senior 4G (huidige uitvoering), de SOS Button 4G en de SOS Button Pro. Niet elk toestel heeft valdetectie.
Wat techniek niet kan
- Een zonemelding werkt alleen met GPS en alleen als het toestel online is. Zonder GPS-signaal, bijvoorbeeld binnen, komt er geen zonemelding.
- Bij onze horloges en SOS Buttons wordt de locatie binnen zo mogelijk via wifi bepaald. Dat is een plaatsbepaling, geen zonemelding.
- Een toestel met een lege batterij meldt niets. Spreek af wie de batterij controleert en wanneer het toestel aan de lader gaat.
- VGN en ActiZ noemen een gps-tracker "een relatief kwetsbaar hulpmiddel": hij verkleint het risico bij verdwalen, maar sluit het niet uit.
Vragen voor uw team
- Welk ernstig nadeel dreigt bij deze cliënt, en hoe groot is de kans?
- Is er een minder ingrijpend alternatief, zoals begeleid wandelen, een andere inrichting of een alarmknop?
- Is de cliënt hierover wilsbekwaam, en verzet hij zich?
- Staat in het zorgplan wanneer hij naar buiten mag, en hoe hij dagelijks buiten komt?
- Wie volgt een melding op, ook 's nachts? En wat doet u bij vermissing?
- Hoe betrekt u naasten, en zijn cliënt en vertegenwoordiger gewezen op de cliëntenvertrouwenspersoon?
- Wanneer evalueert u de afspraken opnieuw?
Veelgestelde vragen
Mag de deur van een verpleeghuis op slot?
Volgens ActiZ is het uitgangspunt dat deuren open zijn: alleen als iemand ernstig gevaar loopt, kan een deur tijdelijk dicht. Of een beperking voor een cliënt mag, beoordeelt u per cliënt volgens de Wzd.
Wat als een bewoner wegloopt?
Volgens VGN en ActiZ zoekt de zorgaanbieder eerst zelf. Bij gevaar mag u de politie inschakelen, bij levensgevaar belt u 112. Leg vooraf vast wie wat doet.
Is een gps-tracker vrijheidsbeperking?
Volgens VGN en ActiZ deelt VWS een gps-tracker in bij toezicht, niet bij beperking van de bewegingsvrijheid. Het stappenplan is dan volgens hen alleen nodig als de cliënt of zijn vertegenwoordiger zich tegen de gps-tracker verzet. De juridische uitleg staat volgens VGN en ActiZ nog niet helemaal vast. Overleg met uw Wzd-functionaris.
Over deze pagina
Deze pagina is geschreven door LifeWatcher, leverancier van personenalarmering en WDTM-gecertificeerd (K108815/01). Wij zijn geen juristen: de uitleg over de Wzd is algemeen en gebaseerd op de bronnen hieronder. Laatst bijgewerkt: 21 november 2026.
Meer over LifeWatcher voor zorgorganisaties leest u op onze pagina voor zorgprofessionals.
Bronnen
- VGN en ActiZ, FAQ Opendeurenbeleid (augustus 2024): vgn.nl
- Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten: wetten.overheid.nl
- Onvrijwillige zorg en stappenplan: dwangindezorg.nl
- IGJ, Zorginstellingen in beweging naar open deuren (23 maart 2026): igj.nl
- ActiZ, reactie Beweging naar open deuren (23 maart 2026): actiz.nl
- Antwoord op Kamervragen, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport (17 april 2026): officielebekendmakingen.nl
- Vilans, Afwegingskaders openen deuren: vilans.nl
- Vilans, Innovaties voor bewegingsvrijheid vergeleken (9 april 2026): vilans.nl
- Vilans, Dossier passende vrijheid: vilans.nl